|
|
Natuurlijk gezond
door Anneke Root, Maharishi Ayurveda arts
Herstel
We leven in een tijd vol stress en de druk wordt steeds groter. Daarom zijn veel mensen op zoek naar mogelijkheden om op fundamentele wijze te herstellen. Hieronder staan een aantal suggesties, die de tand des tijds hebben doorstaan.
Verantwoordelijkheid
Algemeen wordt ingezien, dat de mens zelf verantwoordelijk is voor zijn gezondheid door juiste keuzes te maken. Iedereen kan zich afvragen: wat is goed voor mij? Door te luisteren naar je eigen lichaam en regelmatig te mediteren zul je steeds beter leren onderscheiden, waar je je wél bij voelt.
Teveel eten of te weinig rust nemen of roken zijn duidelijke voorbeelden van niet leven volgens de natuurwetten. Dit verstoort het evenwicht van de natuurwetten in jezelf en legt de basis voor ziekte.
Vijf elementen
Er zijn ontelbare natuurwetten en hoe kun je zo leven dat je ze niet overtreedt? Net als de natuur om je heen is je lichaam opgebouwd uit vijf elementen: aarde, water, vuur, lucht en ruimte. Om dit iets gemakkelijker te hanteren zijn deze vijf teruggebracht tot drie: water en aarde worden samengenomen tot het principe van vocht en structuur, lucht en ruimte tot het principe van beweging. De derde is vuur, het principe van omzetting. Zo komen we aan drie dosha’s, fundamentele geest-lichaamprincipes.
Dosha’s
Zijn de dosha’s in evenwicht, dan voelen we ons prettig, licht, helder, kalm, energiek, enzovoorts. Wanneer het dosha-evenwicht in lichaam en geest verstoord raakt, dan wordt het weerstandssysteem verzwakt en krijgen ziektekiemen een kans. Zie het schema met ziekteoorzaken. Voor gezondheid luidt ditzelfde schema: onbegrensd bewustzijn, leven volgens de natuurwet, dosha’s in evenwicht, krachtig weerstandssysteem, onvatbaarheid, volkomen gezondheid. Dat is het doel waarnaar we streven. Nu is ook te begrijpen dat Maharishi’s vedische gezondheidszorg* niet zozeer ziekte bestrijdt, zoals de westerse geneeskunde dat doet, maar eerder het tekort aan gezondheid aanvult.
Het uitbreken van een ziekte is dus het eindstadium van een lange reeks processen. Het is verstandig om vroeg in het proces in te grijpen: dan wordt de ziekte voorkomen en bijsturen is in een pril stadium heel wat eenvoudiger. Omdat er verscheidene stadia van ziekteoorzaken zijn, kan ook de aanpak op verschillende niveaus aangrijpen. De diepste oorzaak van ziekten is gelegen in bewustzijn. Daarom is de meest fundamentele therapie een benadering die het bewustzijn ordelijker maakt: Meditatie en met name TM-beoefening. Andere benaderingsmogelijkheden staan in het schema aangegeven.
Consult
Een Maharishi Aurveda arts heeft zowel een westerse artsenopleiding als een Maharishi Ayurveda opleiding gehad. Neem het voorbeeld van iemand die last heeft van slapeloosheid. Om de toestand van evenwicht van de persoon te bepalen, voelt de arts de pols op de Maharishi Ayurveda-manier en kan daardoor tal van dingen te weten komen over de constitutie van de patient en zijn gezondheidstoestand. Het kan dan bijvoorbeeld blijken, dat het probleem zit in een verstoring van vata dosha, de combinatie van de elementen ruimte en lucht. Tekenen dat vata uit evenwicht is, zijn onder meer dat je na een slapeloze nacht rillend van de kou opstaat en de stoelgang traag op gang kwomt. Door een aantal eenvoudige regels aan te houden om vata weer in evenwicht te krijgen, verdwijn zowel de slapeloosheid als de kouwelijkheid als de constipatie. Bovendien voorkomt dit een verdere verergering van de onbalans en daarmee het optreden van ziekten.
Beïnvloeding
Je kunt leren welke factoren de dosha’s beïnvloeden. Die invloed kun je gebruiken om ziekten te voorkomen of te genezen. De belangrijkste externe factoren zijn: het weer, de seizoenen en de tijd van de dag. Door daarmee rekening te houden bij je voeding, dagindeling en activiteit voorkom je een verstoring van de dosha’s.
De volgende tips voor de dagelijkse routine kunnen helpen, om de dosha’s in balans te brengen en te houden. Je kunt beginnen met één ding te kiezen en dat een paar dagen vol te houden en te kijken hoe je je daarna voelt. Bevalt het je, bouw het dan in je vaste dagschema in.
Tips voor een goede gezondheid
- Een regelmatige dagindeling aanhouden: op vaste tijden eten, slapen en mediteren. De beste meditatietijden zijn bij het opstaan en voor het avondeten.
- Als je voor tien uur naar bed gaat en vroeg opstaat, voel je je een stuk beter. Dat heeft te maken met het verloop van de dosha’s in de loop van de dag.
- Gebruik de hoofdmaaltijd tussen twaalf en één uur ‘s middags. Dan is het pitta-tijd; het vuur-principe van omzetting maakt de spijsvertering krachtig en er worden minder afvalstoffen geproduceerd. Ben je gewend ‘s avonds te eten, geef het lichaam dan de tijd om om te schakelen, bijvoorbeeld door te beginnen met een soepje bij de lunch en in het weekend een warme lunch.
- Tussen de maaltijden eten of snoepen verstoort de spijsvertering, net als eten voor het slapengaan.
- Zorg voor voedsel van goede kwaliteit: vers voedsel, geen kliekjes, ook geen conserven of diepvries, want daar is het leven al lang uit. Vlees en zeker rood vlees kun je beter vermijden, vooral ‘s avonds en ‘s morgens. Honing niet boven 37 graden verhitten. Geen genetisch gemanipuleerd voedsel gebruiken.
- Goed kauwen en niet meer dan driekwart van je maag vullen. De rest is nodig om het eten te kneden.
- Geen ijsgekoelde dranken gebruiken. Kleine slokjes heet water drinken bij het eten bevordert de spijsvertering. Niet drinken vanaf een half uur vóór tot twee uur na de maaltijd om het maagsap niet te verdunnen.
- Is je lichaam zo goed als in evenwicht, eet dan bij het middagmaal van alle smaken wat en het meeste van wat je het beste bevalt. Bijvoorbeeld, ‘s zomers smaken lichte bladgroenten het best, ‘s winters een zwaardere schotel. Geef je lichaam elke dag elk van de zes smaken:
- zoet is suiker, en bv. ook melk, boter, rijst, brood, pasta
- zuur zijn yoghurt, citroen, kaas, azijn, zure vruchten
- zout is alleen zout
- scherp zijn bijvoorbeeld gember, peper, komijn, radijs, mierikswortel
- bitter zijn groene bladgroenten en specerijen als geelwortel en fenegriek
- wrang zijn kool, aardappels, peulvruchten, appels, peren
- Kook met alle smaken en ieder kiest aan tafel wat het beste bij hem of haar past. Het is niet nodig om zes verschillende gerechten te bereiden: je kunt twee of drie smaken in één gerecht combineren. Eet ruim van wat je het lekkerst vindt en weinig van wat je niet zo waardeert. Je lichaam heeft zijn eigen intelligentie voor wat op dat moment goed of niet goed is.
- Door middel van kruiden kun je de vertering verbeteren, met name door kaneel, kruidnagel, zwarte peper, kardemom, mierikswortel, mosterdzaad of verse gember.
- Tijdens het eten niet lezen, tv-kijken, werken of autorijden. Door de aandacht naar het eten te laten gaan, gaat de bloedstroom naar het maagdarmkanaal en verbetert de spijsvertering. Tijdens het eten niet opstaan en na het eten nog even blijven zitten. Een wandelingetje na het eten is goed, maar inspanning tijdens het verteringsproces niet.
- Zorg voor harmonie tijdens het eten. De warmte en liefde van de moeder die het eten bereidt, beïnvloedt al diegenen die ervan eten.
- Een harmonieus gevoelsleven en voldoening in je werk en sociale reaties zijn ook van groot belang voor je gezondheid.
Lichaamsbeweging
Sport beoefenen is goed. De beste manier om je lichaam te trainen is om elke dag tot 50% van je maximale capaciteit te gaan. Als je duidelijk begint te zweten, of wanneer de ademhaling zo snel gaat dat je door de mond moet gaan ademen, dan kun je beter de inspanning wat verminderen, stelt de ayurveda. Kies wel een sport, die bij je constitutie past. Bij je geboorte heb je je eigen optimale evenwicht tussen je drie dosha’s. Het is de bedoeling ervoor te zorgen, dat dit evenwicht niet verstoord raakt.
Ben je lichtgebouwd (vata-type), dan moet je erop letten dat je niet te moe wordt: yoga of gewoon wandelen of fietsen. Ben je atletisch gebouwd (pitta-type), dan kun je meer activiteit verdragen, maar omdat pitta vurig is, moet je zorgen niet te warm te worden. Zwemmen, watersport, schaatsen, ski‘n en bergklimmen zijn heel geschikt. Pitta-types zijn goed in teamsporten, ze hebben de wil om te winnen. Ben je zwaargebouwd (kapha-type), dan heb je regelmatig een flinke inspanning nodig, bijvoorbeeld aerobics, gewichtheffen, roeien, wielrennen, hardlopen. De meeste mensen zijn combinatietypes van twee of alledrie de dosha’s. Zie de boeken over Maharishi-ayurveda1,4.
Voorbeelden van Leef- en seizoensregels
Bij een vata verstoring
Iemand met een verhoogde vata is nerveus en onrustig en kan het beste warme, voedzame en smeuïge spijzen kiezen: ‘s morgens pap, ‘s middags een warme hoofdmaaltijd, ‘s avonds een maaltijdsoep, warm drinken, warm douchen en de warmte opzoeken. Dit werkt kalmerend op vata-dosha, die koud, licht en droog is. De winter, als het koud is en winderig en alles is verdord, is de vata-tijd en mensen volgen dan vanzelf al deze regels: Ze eten winterkost, beschermen zich tegen kou en wind, enzovoort.
Bij een pitta verstoring
De zomer is het pitta-seizoen en dat duurt tot het koud wordt in de herfst. Het is lang licht, het is warm, de zon staat hoog aan de hemel en dat heeft allemaal te maken met het dosha-principe van het vuur. Als je pitta verhoogd is, ben je snel geïrriteerd of heb je last van de hitte of van koorts. Dan kun je het beste niet te warme of scherpe spijzen gebruiken en weinig zuur. Je kunt pitta-thee drinken en pitta-kruiden gebruiken bij het eten. Die zijn kant en klaar te koop voor elke dosha. Zie de laatste pagina.
Bij een kapha verstoring
Kapha-types zullen zich beter voelen met minder eten en zij moeten voorzichtig zijn met vet, want zij komen gemakkelijk aan. Kapha-dosha is koud, vochtig en traag. Het voorjaar met zijn sappigheid en groei is de kapha-fase, evenals de jeugd. Is kapha verhoogd, dan is het devies: Licht verteerbaar, droog en warm voedsel, warme dranken, zeer weinig vet en suiker, met een voorkeur voor scherpe, bittere en wrange voedingsmiddelen.
Meteen uitproberen
De ayurveda kent geen absolute verboden: Alle eigenschappen zijn enigermate nodig. Luisteren naar je eigen lichaam blijft de hoofdzaak. De algemene tips voor een goede gezondheid kun je als je gezond bent meteen al gaan uitproberen. Vóór je de regels voor de dosha’s gaat toepassen, zul je eerst moeten weten welke dosha uit evenwicht is. Je kunt bijvoorbeeld een kapha type hebben en een vata-verstoring hebben. Vraag daarom een preventief consult bij een Maharishi Ayurveda arts.
|
artikelen
ervaringen
video's
links
|
